Bir telefonun kamerasını açıp olay yerinden görüntü almak, sosyal medya hesabında canlı yayın yapmak, kurum ziyaretlerini paylaşmak veya birkaç dakika içerisinde bir haber metni hazırlamak elbette günümüz iletişim dünyasının bir parçasıdır.
Ancak burada cevaplanması gereken çok önemli bir soru var:
Gazetecilik yalnızca görüntü almak ve sosyal medyada paylaşım yapmak mıdır?
İslahiye’de son dönemde bu sorunun daha fazla tartışılması gerektiğini düşünüyorum.
Çünkü artık sosyal medya hesabını televizyon kanalı gibi tanıtan, kişisel sayfasını haber kuruluşu gibi sunan, kendisini “basın” olarak ifade eden ve resmi kurumlarla doğrudan iletişim kurarak bilgi alan kişilerle karşılaşabiliyoruz.
Burada kimseyi hedef göstermek istemiyorum.
Benim derdim kişiler değil, sistemin kendisi.
Peki gerçekten gazeteci kim?
Türkiye’de basın kartı sistemi Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından yürütülüyor. Basın kartı, yönetmelikte resmî nitelikte bir kimlik belgesi olarak tanımlanıyor. Göreve bağlı, süreli, geçici, serbest ve sürekli olmak üzere farklı basın kartı türleri bulunuyor.
İnternet haber siteleri bakımından da belirli şartlar bulunuyor. İletişim Başkanlığı, internet haber sitelerinin Basın Kartı Yönetmeliği kapsamında uygunluk başvurularına ilişkin kuruluş belgeleri, ticaret sicili bilgileri ve Basın Kanunu kapsamında verilen mevkute beyannamesi gibi belgeler arıyor.
O halde soralım:
İslahiye’de sosyal medya hesabı üzerinden yayın yapan herkes hangi sıfatla kendisini basın mensubu olarak tanıtıyor?
Bir sosyal medya hesabının bulunması elbette suç değildir.
Ama o hesabın sahibi kendisini bir medya kuruluşu, televizyon veya haber merkezi gibi konumlandırıyorsa; kamu kurumlarından bilgi talep ediyor, olay yerlerinde basın mensubu olarak hareket ediyor ve kamu görevlileriyle haber amaçlı özel iletişim kuruyorsa burada bir düzen ve standart olması gerekmez mi?
Asıl soru: Kamu kurumları kime bilgi veriyor?
Bence meselenin en önemli noktası burasıdır.
Bir kamu kurumunun elinde vatandaşlara, kazalara, soruşturmalara, kamu hizmetlerine veya kurum içi işlemlere ilişkin bilgiler bulunabilir.
Bu bilgilerin tamamı herkesle paylaşılabilecek bilgiler değildir.
Özellikle kişisel veri içeren bilgilerin internet ortamında paylaşılması konusunda kamu kurumlarının dikkatli olması gerekiyor. Kişisel Verileri Koruma Kurulu, 2026 yılında kamu tüzel kişiliğine sahip kurumların internet ortamında kişisel veri paylaşımına ilişkin özel bir ilke kararı da yayımladı ve kurumların çalışanlarının bu konuda eğitilmesi gerektiğini açıkça vurguladı.
Daha da önemlisi, kamu kurumlarının kişisel veri içeren bilgileri yetkisiz kişilere aktarması halinde hukuki ve idari sonuçlar doğabilecek bir alan söz konusudur. KVKK kapsamında kamu personeli bakımından disiplin hükümlerine göre işlem yapılması gündeme gelebilmektedir.
Öyleyse sorumuz çok basit:
Bir kamu görevlisi, karşısındaki kişinin gerçekten hangi medya kuruluşu adına hareket ettiğini biliyor mu?
Bilginin paylaşılması için yetkisi var mı?
Paylaşılan bilgi kamuya açık mı?
Kişisel veri içeriyor mu?
Kurumun basın ve iletişim prosedürüne uygun mu?
Bunların cevabı alınmadan “Nasıl olsa sosyal medyada yayınlanacak” anlayışıyla hareket edilmemelidir.
Polis ve jandarma sahada ne yapmalı?
Burada da yanlış bir algıyı düzeltmek gerekiyor.
Bir kişinin kamera taşıması veya olay yerinde görüntü alması, tek başına onun gazeteci olduğunu göstermez.
Fakat aynı şekilde “basın kartı olmayan herkesin sahada görüntü alması yasaktır” demek de doğru bir yaklaşım değildir.
Asıl mesele; olay yerindeki güvenlik, soruşturmanın gizliliği, kişisel verilerin korunması, görev alanı ve basın mensuplarının güvenli şekilde çalışabilmesidir.
Dolayısıyla kolluk kuvvetlerinin sahada karşılaştığı kişilerin kimliğini, hangi kuruluş adına hareket ettiğini ve gerektiğinde basın kimliğini veya görevlendirmesini tespit edebileceği açık ve standart bir uygulamanın olması önemlidir.
Bu uygulama gerçek gazeteciyi engellemek için değil, gazetecilik mesleğinin kimliğini korumak ve sahadaki karmaşayı önlemek için yapılmalıdır.
İslahiye’de ihtiyaç duyulan şey: Ayrım değil, standart
Bugün İslahiye’de gazetecilik yapan birçok kişi emek veriyor.
Sabahın erken saatinde sahaya çıkıyor.
Kazaya gidiyor.
Cenazeye gidiyor.
Yangına gidiyor.
Toplantı takip ediyor.
Kurum ziyaretlerini takip ediyor.
Haber yazıyor.
Fotoğraf çekiyor.
Vatandaşın sorununu kamuoyuna taşıyor.
Bu insanların emeğinin, yalnızca bir sosyal medya hesabı açarak kendisini “TV” veya “haber merkezi” olarak tanıtan kişilerle aynı kefeye konulması doğru değildir.
Burada mesele birilerini dışlamak değil.
Mesleğe standart getirmektir.
Kaymakamlık ne yapabilir?
Bence çözümün önemli bir kısmı İslahiye Kaymakamlığı koordinasyonunda oluşturulabilir.
Örneğin ilçedeki kamu kurumlarına açık ve yazılı bir iletişim prosedürü gönderilebilir.
Bu talimatlarda;
Kurumların basın ve medya iletişiminden sorumlu personeli belirlenebilir.
Kamu kurumlarından bilgi talep eden medya kuruluşlarının kimliği ve kuruluş bilgileri kayıt altına alınabilir.
Basın kartı bulunan kişiler ile basın kartı bulunmayan ancak bir medya kuruluşu adına görevlendirilen kişilerin durumları birbirinden ayrılabilir.
Basın kartının tek başına her bilgiye erişim yetkisi vermediği, ancak kişinin basın kimliğinin tespitinde resmî nitelikte bir belge olduğu personele anlatılabilir.
Kişisel veri, soruşturma bilgisi ve gizlilik kapsamındaki bilgilerin yetkisiz kişilerle paylaşılmaması konusunda kurum personeline açık talimat verilebilir.
Olay yerlerinde görev yapan kolluk personeli için basın mensuplarıyla iletişim konusunda standart bir uygulama oluşturulabilir.
Kurumların sosyal medya ve basın açıklamalarının yetkili kişiler aracılığıyla yapılması sağlanabilir.
İlçede faaliyet gösteren medya kuruluşlarının iletişim bilgilerinin güncel tutulduğu bir medya iletişim listesi oluşturulabilir.
Kamu kurumlarının personeline belirli aralıklarla basın iletişimi, kişisel verilerin korunması ve bilgi paylaşımı konusunda eğitim verilebilir.
Böylece hem devlet kurumları korunur hem gazeteciler korunur hem de vatandaşın doğru bilgiye ulaşması sağlanır.
Bir başka sorun: “Benim sayfam var, ben gazeteciyim”
İşte burada durmak gerekiyor.
Sosyal medya gazeteciliğin düşmanı değildir.
Tam tersine bugün gazeteciliğin en önemli araçlarından biridir.
Ancak sosyal medya hesabına sahip olmak ile kurumsal gazetecilik yapmak aynı şey değildir.
Bir Facebook sayfası, Instagram hesabı, YouTube kanalı veya TikTok hesabı açmak herkesin hakkıdır.
Fakat kamu kurumlarıyla iletişim kurarken, resmi bilgi talep ederken, olay yerinde görev yaparken ve kendisini kamuoyuna “basın” olarak tanıtırken hangi sıfatla hareket edildiği açık olmalıdır.
Çünkü gazetecilik yalnızca kamera taşımak değildir.
Gazetecilik;
sorumluluktur.
etik kurallardır.
doğrulamaktır.
kaynak göstermektir.
yanlış bilgi verdiğinde hesabını vermektir.
Ve en önemlisi;
kamuoyunun güvenini taşımaktır.
Kurumlar da sorumluluk taşıyor
Burada yalnızca sosyal medya kullanıcılarını eleştirmek kolaycılık olur.
Kamu kurumlarının da sorumluluğu vardır.
Eğer bir kişi hiçbir kurumsal kimlik göstermeden kamu kurumlarından özel bilgiler alabiliyorsa, sorun yalnızca o kişide değildir.
O bilgiyi kim verdi?
Hangi yetkiyle verdi?
Bilgi paylaşımı hangi prosedüre dayanıyordu?
Kişisel veri içeriyor muydu?
Kurumun yetkilendirdiği kişi tarafından mı paylaşıldı?
Bu soruların cevapları da aranmalıdır.
Çünkü kamu kurumları vatandaşın emanet ettiği bilgileri yönetmektedir.
KVKK’nın yaklaşımı da bu konuda oldukça açıktır: Kamu kurumları da kişisel veriler bakımından kanunun yükümlülüklerine tabidir.
Kimse gazetecilikten dışlanmasın, ama gazetecilik de değersizleştirilmesin
Benim çağrım çok açık:
Gerçek gazeteciler korunmalıdır.
Yeni nesil dijital medya desteklenmelidir.
Sosyal medya haberciliği yok sayılmamalıdır.
Ama aynı zamanda;
Gazetecilik mesleğinin adı da herkesin istediği gibi kullanılmamalıdır.
Kurumlar kiminle iletişim kurduğunu bilmeli.
Gazeteci kimliği ile sosyal medya hesabı arasındaki fark bilinmeli.
Kamu personeli hangi bilgiyi kimle paylaşabileceğini bilmeli.
Kolluk kuvvetleri sahada uygulanacak prosedürü bilmeli.
Ve vatandaş da karşısındaki kişinin gerçekten hangi kuruluş adına görev yaptığını anlayabilmelidir.
Son söz: Bu mesele kişi meselesi değil, sistem meselesidir
İslahiye’nin güçlü ve güvenilir bir yerel basına ihtiyacı var.
Deprem yaşamış bir ilçede;
ekonomiyi
tarımı
turizmi
eğitimi
asayişi
sağlığı
yerel yönetimleri
kamu yatırımlarını ve vatandaşın sorunlarını takip edecek gerçek anlamda güçlü bir basın mekanizmasına ihtiyaç var.
Bu nedenle çağrım kimseyi susturmak değildir.
Tam tersine;
Herkes konuşsun.
Herkes haber yapsın.
Herkes sosyal medyada yayın yapsın.
Ama kamu kurumları da şunu bilsin:
Kime bilgi veriyoruz?
Hangi sıfatla bilgi veriyoruz?
Bu bilgiyi paylaşmaya yetkimiz var mı?
Ve gazeteciler de kendilerine şunu sorsun:
Ben gerçekten gazetecilik yapıyor muyum, yoksa yalnızca sosyal medya hesabımı bir televizyon kanalı gibi mi gösteriyorum?
İslahiye’de artık bu soruların açıkça konuşulmasının zamanı gelmiştir.
Çünkü mesele bir kişinin, bir kurumun veya bir sosyal medya hesabının meselesi değildir.
Mesele, İslahiye’de gazeteciliğin itibarıdır.
Ve bu itibar hepimizin sorumluluğundadır.
Tüm İnternet Gazeteciliği ve Gazeteciler Derneği
Genel Sekreteri
Genel Başkan Yardımcısı
Toplum, insanların ne söylediğinden çok, söylediği ile yaşadığı arasındaki tutarlılığa bakar. Çünkü güven; sözle değil, istikrarla kazanılır.
Son zamanlarda İslahiye’de dikkat çeken bir tablo var.
Bazı insanlar aynı anda birden fazla kimlikle toplumun karşısına çıkıyor. Bir yandan esnaflık yapıyor, bir yandan bir siyasi partinin ilçe başkanlığını yürütüyor, diğer yandan da gazetecilik iddiasıyla haber sitelerinde ya da sosyal medya platformlarında kamuoyunu yönlendirmeye çalışıyor.
İşte tam da burada durup düşünmek gerekiyor.
Gazetecilik, tarafsızlığını koruyabildiği sürece saygın bir meslektir.
Siyaset ise taraf olmanın, bir görüşü savunmanın ve temsil etmenin adıdır.
Bu iki kimlik, doğası gereği birbirinden farklıdır. Birinde herkese eşit mesafede durmanız beklenir; diğerinde ise temsil ettiğiniz siyasi anlayışın yanında olmanız doğaldır.
Sorun da tam burada başlıyor.
Siyasi kimliğinizle yaptığınız açıklamaları gazetecilik kisvesi altında sunarsanız, insanlar haberin doğruluğunu değil, niyetini sorgulamaya başlar.
Yaptığınız her haberin altında şu soru oluşur:
“Bu haber gerçekten kamu yararı için mi yapıldı, yoksa siyasi bir bakış açısıyla mı hazırlandı?”
Bir gazeteci için bundan daha ağır bir soru olabilir mi?
İslahiye gibi küçük ilçelerde tarafsızlık, büyük şehirlerden çok daha değerlidir. Çünkü burada insanlar sadece yazılanı değil, yazanı da tanır. Kimin hangi masada oturduğunu, kimin hangi siyasi görüşü savunduğunu, kimin hangi ilişkiler içinde olduğunu bilir.
Bu nedenle güven inşa etmek yıllar alırken, kaybetmek birkaç paylaşım kadar kolaydır.
Bir başka dikkat çeken konu ise sürekli görünür olma çabasıdır.
Sosyal medyanın sunduğu geçici popülerlik, bazı insanlara kendilerini olduğundan daha büyük gösterme isteği veriyor. Her tartışmada söz söylemek, her olayda taraf olmak, her gün gündemde kalmaya çalışmak artık bir başarı ölçüsü gibi görülüyor.
Oysa gündem olmak ile saygın olmak aynı şey değildir.
Çok konuşan değil, doğru konuşan hatırlanır.
Çok paylaşan değil, güven veren takip edilir.
İnsanları etkileyen; attığı manşetler değil, ortaya koyduğu karakterdir.
Kimse aynı anda herkesi temsil edemez.
Hem siyasi bir partinin ilçe başkanı olup hem gazetecilikte tarafsız olduğunuzu iddia etmek, toplumun aklında soru işaretleri oluşturur. Çünkü siyaset tercih ister, gazetecilik ise mesafe.
İkisini birbirine karıştırdığınızda ne siyaset sağlıklı yürür ne de gazetecilik güven verir.
Elbette herkesin farklı meslekleri olabilir. Esnaflık yapılabilir, siyaset yapılabilir. Buna kimsenin itirazı yoktur.
Ancak gazetecilik, diğer bütün kimliklerin üzerinde bir etik sorumluluk taşır.
Kaleminizi siyasi kimliğiniz yönlendiriyorsa, artık gazetecilikten değil, propaganda faaliyetinden söz edilir.
Toplumun beklentisi çok basit aslında.
Kimsenin neyi savunduğuyla değil, hangi kimlikle konuştuğunu bilmek istiyor.
Çünkü insanın birçok işi olabilir ama tek bir duruşu olmalıdır.
Sürekli değişen kimlikler, sürekli değişen söylemler ve bulunduğu ortama göre değişen tavırlar güven oluşturmaz.
Bu anlamda …
Bugün sosyal medyada birkaç saat konuşulabilirsiniz.
Birkaç paylaşımınız yüzlerce beğeni alabilir.
Kendinizi önemli de hissedebilirsiniz.
Ama bunların hiçbiri kalıcı değildir.
Kalıcı olan tek şey; insanların sizin hakkınızda söylediği şu cümledir:
“Bu insanın duruşu vardı.”
İşte asıl itibar da, asıl gazetecilik de, asıl temsil de burada başlar.
Çünkü insanın birçok sıfatı olabilir.
Ama tek bir karakteri, tek bir duruşu ve tek bir kimliği olmalıdır.
Saygılarımla..
TİNGADER (Tüm İnternet Gazeteciliği ve Gazeteciler Derneği)
Genel Başkan Yrd.
Genel Sekreter
Takvimlerde bir tarih olarak görünen ancak milyonlarca insanın hafızasına silinmemek üzere kazınan kara bir gün.
Asrın felaketi olarak adlandırılan depremde en büyük yıkımı yaşayan bölgelerden ikisi, Gaziantep’in İslahiye ve Nurdağı ilçeleri oldu. Binlerce can toprağa verildi. Birçok aile tamamen yok oldu. Anne, baba, evlat, kardeş… Aynı sofrada oturan insanlar, aynı mezarlıkta yan yana yatmak zorunda kaldı.
Bazı evlerde bir tek fotoğraflar kaldı.
Bazı çocuklar annesiz, bazı anneler evlatsız kaldı.
Bazı insanlar ise tüm sevdiklerini aynı gün kaybetti.
Bu acının tarifi yoktur.
Bu acı yalnızca İslahiye’nin, Nurdağı’nın, Gaziantep’in veya deprem bölgesinin acısı değildir. Bu acı tüm insanlığın ortak acısıdır. Kaybolan sadece insanlar olmadı; hayaller, umutlar, yarınlar ve yılların emekleri de enkaz altında kaldı.
Bu yazıyı kaleme alırken amacım yaşamadığım bir acı üzerinden siyaset yapmak değildir. Hiç kimsenin kaybını siyasi malzeme haline getirmek de değildir. Çünkü depremde kaybedilen her canın arkasında yarım kalmış bir hayat hikâyesi vardır ve bu hikâyeler siyasi tartışmaların konusu olamayacak kadar değerlidir.
Ancak bir basın mensubu olarak ifade etmek istediğim önemli bir konu var.
Aradan yıllar geçmesine rağmen bazı siyasetçiler hâlâ 6 Şubat üzerinden siyaset üretmeye devam ediyor. İlçelerimize gelen birçok kişi geleceği konuşmak yerine sürekli geçmişin acıları üzerinden siyasi söylemler geliştirmeyi tercih ediyor.
Bir başka gerçek daha var ki, onu da görmezden gelemeyiz.
Sadece bazı siyasetçiler değil, bazı kişiler de 6 Şubat’ın bıraktığı derin acıları sürekli gündemde tutarak kendilerine bir alan oluşturmaya çalışıyor. Acıyı paylaşmak başka şeydir, acı üzerinden sürekli bir mağduriyet söylemi inşa ederek bundan kişisel kazanç elde etmeye çalışmak başka şeydir.
Depremde yaşananları hatırlatmak elbette önemlidir. Kaybettiklerimizi anmak hepimizin ortak sorumluluğudur. Ancak acıları sürekli canlı tutarak insanların yaralarını yeniden kanatmak, toplumu umutsuzluğa mahkûm etmek ve her fırsatta felaketin üzerinden kişisel çıkar devşirmeye çalışmak doğru değildir.
6 Şubat, hatırlanması gereken bir felakettir; fakat insanların geleceğini rehin alacak bir araç değildir.
Bu bölgenin insanları artık enkaz görüntüleriyle değil, başarı hikâyeleriyle anılmak istiyor. Sürekli gözyaşını değil, biraz da umudu konuşmak istiyor. Çünkü hayatını kaybedenlere olan borcumuz, sadece onları anmak değil; geride kalanların daha güçlü bir gelecek kurmasına da katkı sağlamaktır.
Acıyı istismar etmek değil, acıdan ders çıkarmak gerekir. Çünkü yaralar, sürekli kaşınarak değil; zaman, dayanışma ve umutla iyileşir.
Elbette 6 Şubat unutulmayacak.
Elbette kaybettiklerimizi unutmayacağız.
Elbette o gece yaşananları hafızamızdan silmeyeceğiz.
Fakat artık bu bölgenin insanları yalnızca acılarıyla anılmak istemiyor.
Günümüzde teknoloji ve sosyal medyanın gelişmesiyle birlikte bilgiye ulaşmak ve bilgi paylaşmak her zamankinden daha kolay hale gelmiştir. Ancak bu kolaylık beraberinde önemli bir sorunu da ortaya çıkarmıştır: Her eline mikrofon alan, her sosyal medya hesabına “gazeteci” veya “medya basın mensubu” yazan kişinin gerçekten gazeteci olup olmadığı konusu artık ciddi bir tartışma haline gelmiştir.
Gazetecilik, sadece bir kamera veya mikrofon sahibi olmak değildir. Gazetecilik; sorumluluk, etik, doğruluk ve kurumsal kimlik gerektiren ciddi bir meslektir. Bir kişinin gazeteci veya medya basın mensubu olduğunu söylemesi tek başına yeterli değildir. Bu kişinin bağlı olduğu bir kurum, bir yayın organı ve bunu doğrulayan resmi belgeleri olması gerekir.
Ne yazık ki günümüzde bazı kişiler, bu boşluktan faydalanarak kendilerini gazeteci gibi tanıtmakta, kurumları ziyaret etmekte, etkinliklere katılmakta ve hatta kamu kurumlarında işlem yapmaya çalışmaktadır. Bu durum hem gerçek gazetecilerin emeğine zarar vermekte hem de toplumda yanlış bir algı oluşmasına neden olmaktadır.
Bu noktada özellikle devlet kurumlarının ve kamu görevlilerinin çok daha dikkatli olması gerekmektedir. Kurumlara gelen ve kendisini basın mensubu olarak tanıtan kişilerin kurumsal kimlikleri, yetki belgeleri ve basın kartları mutlaka sorgulanmalıdır. Her mikrofon tutan veya sosyal medya hesabı olan kişinin gazeteci olarak kabul edilmesi doğru değildir.
Ayrıca burada önemli bir hukuki konuya da dikkat çekmek gerekir. Kamu kurumlarında bulunan resmi bilgi, belge ve evrakların yetkisiz kişilerle paylaşılması ciddi bir suçtur. Bir kişinin kendisini gazeteci veya medya mensubu olarak tanıtması, kurumların resmi bilgileri paylaşması için yeterli bir gerekçe değildir. Kurum personelinin, resmi evrakları veya kurum içi bilgileri hiçbir vasıfla yetkisiz kişilerle paylaşmaması gerekmektedir. Aksi durum hem hukuki sorumluluk doğurur hem de kamu güvenini zedeler.
Gerçek gazetecilerin genellikle bağlı oldukları medya kuruluşları tarafından verilmiş kimlik kartları bulunur. Bunun yanında bazı gazeteciler Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından verilen resmi basın kartına da sahiptir. Bu tür belgeler, kişinin gerçekten medya mensubu olup olmadığını gösteren önemli göstergelerdir.
Toplum olarak da bu konuda daha bilinçli olmamız gerekmektedir. Bir kişi kendisini gazeteci veya medya basın mensubu olarak tanıttığında, onun hangi kurum adına çalıştığını sorgulamak en doğal hakkımızdır. Çünkü gazetecilik güven üzerine kurulu bir meslektir ve güvenin temelinde şeffaflık vardır.
Bugün geldiğimiz noktada gerçek gazetecilik ile sosyal medya içerik üreticiliği arasındaki farkın net bir şekilde anlaşılması gerekmektedir. Elbette herkes düşüncesini ifade edebilir, paylaşım yapabilir; ancak bu durum kişiyi gazeteci yapmaz. Gazetecilik; sorumluluğu, etik kuralları ve kurumsal yapısı olan bir meslektir.
Sonuç olarak, medya ve basın mensubu olduğunu söyleyen kişilere karşı hem vatandaşların hem de kurumların dikkatli olması gerekir. Kurumsal kimliği, yetki belgesi ve bağlı olduğu medya kuruluşu olmayan kişilerin oluşturduğu algılara itibar edilmemelidir. Aynı şekilde kamu kurumları da resmi evrak ve bilgileri paylaşırken gerekli sorgulamaları yapmalı ve yetkisiz kişilere hiçbir şekilde bilgi vermemelidir.
Unutulmamalıdır ki güçlü bir toplumun temelinde doğru bilgi vardır. Doğru bilginin temeli ise gerçek ve sorumluluk sahibi gazeteciliktir.
Saygılarımla… Tüm İnternet Gazeteciliği ve Gazeteciler Derneği ( TİNGADER )
Genel Başkan Baş Danışmanı
Basın Sözcüsü
02:00
News
